JFK Natuurblog

In het afgelopen weekend ben ik met drie vrienden van mijn opleiding, Ilse, Wilson en Ruben, een weekendje weg geweest naar Diepholz in Duitsland. Op ruim een uur rijden van de grens, ten noordoosten van Osnabrück, ligt een gebied met hoogvenen en landbouw, waar jaarlijks vele tienduizenden kraanvogels een tussenstop maken tijdens de trektocht van Scandinavië naar Zuid-Europa. Om de jongen wat rust te gunnen en nieuwe reserves op te bouwen voor de trektocht, houden ze stil in de omgeving van Diepholz.

’s Nachts slapen de dieren veilig in grote groepen in de kletsnatte hoogveengebieden, overdag trekken ze naar de omliggende landbouwgebieden om zich tegoed te doen met maïs, graan en alles wat er maar te vinden is op de akkers. Na een paar weken wordt de verdere trek in gang gezet, als de omstandigheden gunstig zijn: noordoostenwind en bij voorkeur droog, of als het voedsel op is en het te koud wordt. Een combinatie van beide is natuurlijk het allerbest.

Om dit schouwspel van de slaaptrek van en naar de veengebieden én de grote aantallen kraanvogels op de akkers te kunnen bewonderen sliepen we met zijn vieren twee nachten in een AirBNB in Bad Essen, van waaruit we het gebied onveilig maakten.

Op zaterdagochtend stond de wekker al vroeg, zodat we om half zeven in de auto zaten en met zonsopgang op een uitkijktoren aan de rand van het Rhedener Geestmoor stonden. We waren op tijd, want het was een bewolkte ochtend en er was nog geen enkele kraanvogel aan het vliegen. Wel gingen er al flink wat wolken kolganzen en toendrarietganzen de lucht in. Ook zij gebruiken de veengebieden om te slapen en de landbouw om te vreten. Er bleken dit weekend nog meer ganzen dan kraanvogels aanwezig te zijn.

Hoewel we bij aankomst nog niks zagen vliegen, was het een kabaal van jewelste. De kraanvogels die in het veen zaten lieten flink van zich horen. Even na zonsopgang begonnen er ook langzaam wat groepjes het veen uit te vliegen. Verder zagen we in het veen maar liefst drie zeearenden rondvliegen en zat er een klapekster in het topje van een berkje.

Het was een vrij tam begin van de ochtend, maar dat werd daarna ruimschoots goedgemaakt. We hadden nog het idee dat er maar weinig kraanvogels uit ons veengebied vlogen, maar die aantallen werden ruimschoots goed gemaakt vanuit andere veengebieden. Het was de eerste koude ochtend in tijden en er was een lichte noordoostenbries en geen mist. Het bleek een heel geschikte dag te zijn voor het massavertrek.

Zeker toen de zon langzaam doorbrak ging het helemaal los. Grote groepen, kleine groepjes, dichtbij, ver weg… Overal zagen we kraanvogels. Het was een kabaal van jewelste en we wisten niet meer waar we moesten kijken. Ten zuidwesten van ons verdwenen groepen uit het zicht, boven het bos ten noordoosten van ons bleven maar nieuwe groepen verschijnen. Tussen 10:45 en 11:45 probeerden we zo goed en zo kwaad als het ging de kraanvogels die onze toren passeerden te tellen. In een uur tijd kwamen we op maar liefst 4850 individuen! Recht boven ons bleek een goede termiekbel te zijn en grote groepen kraanvogels maakten daar gebruik van en cirkelden recht boven ons hoofd langdurig rond om hoogte te maken en uiteindelijk af te glijden. Het imposante geluid dat uit duizenden kraanvogels in de hele omgeving kwam was echt heel imposant. Het massavertrek was echt een feit.

Aan het begin van de middag stapten we in de auto om wat rond te rijden door de omgeving. Overal kwamen we kleine groepjes kraanvogels tegen die nog niet vertrokken waren. Eerst een groep van enkele tientallen dieren op wat grotere afstand, vervolgens ook een klein groepje op een kleinere akker, waarvan er één gezinnetje van twee ouders en twee juveniele dieren op een meter of twintig van de weg liepen. Wonderbaarlijk genoeg schrokken ze niet al te erg van onze auto die in de berm stopte, en na wat waakzame blikken gingen ze door met hun leven. Dat leverde mooie plaatjes op.

Gedurende de middag reden we nog wat rond en zagen we nog altijd veel kraanvogels, zowel op de akkers als in de lucht, overvliegend naar het zuidwesten. Tegen de avond gingen we naar het Uchter Moor waar we in het laatste licht van de dag vanaf een uitkijktoren de groepen ganzen en kraanvogels naar het veen zagen vliegen. Een mooi en sfeervol gezicht. We wensten er nog een mooie wolf bij in het uitgestrekte door bos omgeven gebied, maar die kwam helaas niet opdagen. Maar goed, de aantallen kraanvogels maakten alles goed.

Voor wat het waard is, met uiteraard wat onzekerheid en waarschijnlijk behoorlijk onderschatting, kwam onze totaalscore aan kraanvogels over de hele dag verspreid op maar liefst 21.367 exemplaren. Een duizelingwekkend getal en de kraanvogels duizelden nog wel even door in mijn hoofd toen we vroeg gingen slapen. Je zou er paranoia van worden. Overal kraanvogels! Moe van de dag hoorde ik dwars door het dichte raam nog een groepje overvliegen en in mijn dromen nog veel meer.

Op zondagochtend ging de wekker nog eerder dan zaterdag, want we wilden niet later vertrekken en wel al onze spullen uit het appartement meenemen zodat we niet meer terug hoefden te komen. De bestemming was ditmaal het Drebbesches Moor, wat noordwestelijker dan waar we gisteren waren. Het was een fantastische ochtend. Het vroor en er hingen veel mistflarden boven de velden. De akkers en weilanden waren met rijp bedekt terwijl nog voor zonsopgang de eerste kraanvogels al over de velden aan kwamen vliegen. Het was een kabaal van jewelste in het mysterieuze landschap. Voorzichtig prikte de zon door de mist en belichtte de vroege vogels prachtig.

Qua aantallen was dit een iets minder spectaculaire dag, maar de sfeer van een ijskoude, mistige ochtend met een waterig zonnetje maakte dat ruimschoots goed. Bovendien weerhield de mist de kraanvogels ervan om weg te trekken, dat was toch iets te spannend. Er waren veel kraanvogels die zich door de mist naar de akkers waagden, maar niet meer dan dat. Daardoor zagen we vandaag, in tegenstelling tot zaterdag, grote groepen ter plaatse op de akkers.

Al met al was het ene waanzinnig sfeervolle zondagochtend, die nog even extra goed gemaakt werd door een leuke roofvogel. Ik ontdekte een verdachte buizerd die vanuit de verte aan kwam vliegen. Ik zei tegen de rest dat ze moesten opletten en toen het beest mooi dichtbij over ons heen gekomen was zag ik op mijn foto’s een prachtige ruigpootbuizerd staan. Een zeldzame buizerdsoort die in steeds lagere aantallen in West-Europa overwinterd. De winters zijn tegenwoordig zacht genoeg dat de meeste exemplaren in Zuid-Scandinavië blijven hangen om de koud uit te zitten. Maar deze was mooi binnen, voor mij pas mijn vijfde en voor Ruben en Ilse zelfs hun eerste. Wij blij!

Toen aan het eind van de middag de zon volledig doorgebroken was en de mist opgetrokken besloten steeds meer groepen toch maar weg te gaan trekken. Terwijl wij naast de auto midden in het open veld een boterhammetje aten werd het om ons heen steeds leger en leger. De ene na de andere groep ging op de wieken en verdween naar warmere oorden.

We sloten het weekend af bij de Dümmer See. Daar waren vooral veel kolganzen die kwamen drinken. Ook kwam er nog een rode wouw mooi overvliegen, hoorden we een baardmannetje en dobberde er een pontische meeuw rond. Niet zeldzaam, maar ik vind het maar lastig om ze te herkennen en daardoor had ik hem nog niet vaak bewust gezien.

Ik kijk terug op een waanzinnig gezellig én succesvol weekend. Na dit weekend kan ik zeggen dat van alle kraanvogels die ik ooit gezien heb, ik maar liefst 84% in het afgelopen weekend zag. De teller stond aan het eind van het weekend op 27.059, maar op zondag hebben we niet echt meer geteld en zagen we zeker nog een stuk meer. Maar goed, 84% dus. En dat terwijl de trektijd rond Wageningen in het afgelopen jaar al flink goed was én ik dit jaar in Zweden voor mijn gevoel overal kraanvogels zag. Maar dat waren vaak kleine groepjes en zo massaal als bijvoorbeeld Diepholz zag ik nog nooit. Een heel spectaculaire ervaring die ik zeker kan aanraden!