JFK Natuurblog

Het voorjaar is een seizoen waarin de natuur volop in beweging is. Het meest bekende voorbeeld is natuurlijk de vogeltrek. Denk aan de kraanvogels die ik massaal over mijn omgeving zag vliegen twee weken geleden. Veel onopvallender, maar misschien wel net zo massaal, is de amfibieëntrek, in de volksmond ook wel paddentrek. Dat klopt maar deels, aangezien ook kikkers en salamanders massaal van hun holletje op het land verhuizen naar een geschikt voortplantingswater.

Vroeger begon de amfibieëntrek zo’n beetje in de eerste of tweede week van maart, maar tegenwoordig is dat eerder laat dan vroeg. Dit jaar zag ik de eerste salamanders, dat zijn de amfibieën die als eerste beginnen te lopen, al op 5 februari. Toen begon de trek al mondjesmaat. Absurd vroeg natuurlijk, ik had de schaatsen nog amper in het vet. Voor zover ik die heb kunnen gebruiken in de zachte winter…

Inmiddels is de lente pas net officieel begonnen, maar de grootste aantallen tijdens de amfibieëntrek zijn al geweest. Er is volop kikkerdril en paddendril te vinden. Toch kan je ook nu nog behoorlijk wat laatkomers vinden die een levensgevaarlijke reis ondernemen. Want ja, zo makkelijk is het niet voor een klein en langzaam diertje om zich door het drukke verkeer te bewegen.

Binnen de bebouwde kom van Wageningen komen de gewone pad, bruine kikker en kleine watersalamander veel voor. Ook groene kikkers komen hier voor, maar deze overwinteren meestal in het water waardoor zij niet hoeven te trekken. De rest komt fietsers, voetgangers en auto’s tegen op een levensgevaarlijke reis naar een veilige plek om eitjes te leggen. En niet te vergeten de straatkolken – putten die in de stoeprand verwerkt zitten. Amfibieën die een stoeprand niet op komen en deze blijven volgen komen een gat in de versperring tegen en wandelen zo de put in, waar ze niet meer uit kunnen komen. Naar schatting verdwijnen er jaarlijks miljoenen amfibieën in putten.

Gelukkig worden er op steeds meer plaatsen faunatunneltjes en schermen langs wegen aangelegd om te voorkomen dat kleine dieren de weg op kunnen lopen. Maar op grote schaal gebeurt dit nog niet. In Wageningen is een paddenwerkgroep actief om de kikkers, padden en salamanders zo veel mogelijk letterlijk voor de wielen van het verkeer vandaan te rapen. Dit gebeurt op de wegen en fietspaden met de meeste amfibieën en het meeste verkeer. Een heel leger van vrijwilligers is elke avond actief om met een hesje, emmer en zaklamp de dieren zo veel mogelijk al van de stoep en uit de berm, maar desnoods van het asfalt te pakken en naar de plaats van bestemming te brengen. Een soort onvrijwillige taxiservice, maar uiteraard met de beste bedoelingen.

Zelf doe ik dit als amfibieënliefhebbende Wageninger al langer dan de Wageningse paddenwerkgroep bestaat, maar in mijn eentje kreeg ik natuurlijk lang niet zo veel voor elkaar. Hoe graag ik als klein kind ook wilde, ik kon niet overal tegelijk zijn om al die diertjes op te rapen. Gelukkig is dat gat sinds een paar jaar voor een groot deel opgevuld door de werkgroep.

Inmiddels geef ik als steeds verder opgeleide ecoloog – hoe sneu ook natuurlijk – minder om het individu. Maar op het moment dat op één weg de padden massaal door de banden platgewalst worden is dat natuurlijk wel een groot probleem voor de populatie. Daarom vind ik het ontzettend mooi om te zien hoe zo’n groot team van vrijwilligers, waar ik ook deel van ben, zich elke avond weer inspant om zo veel mogelijk dieren een handje te helpen en de waarnemingen van levende én dode dieren nauwkeurig bij te houden.

Ik hoop dat dit op den duur tot definitieve oplossingen kan leiden, bijvoorbeeld met schermen en tunnels. Want uiteindelijk is dat natuurlijk veel effectiever en het bespaart heel veel werk. Maar tot die tijd ben ik regelmatig op straat te vinden in maart. Om de Wageningse amfibieën te helpen met hun levensgevaarlijke reis naar voortbestaan.