Het zal geen geheim meer zijn dat ik dol ben op naar buiten gaan, op zoek naar de leukste beesten en planten. Hoewel dat natuurlijk eigenlijk altijd voor mijn eigen lol is, dient het vaak ook een hoger doel. Sinds een jaar of zeven ben ik actief als vrijwilliger voor RAVON, voor het meetnet reptielen. Zeven keer per jaar tel ik een min of meer vaste route en ik noteer de reptielenwaarnemingen. Er zijn landelijk honderden routes en RAVON berekent aan de hand van deze waarnemingen hoe het gaat met de Nederlandse soorten. Daarnaast ben ik heel vaak buiten voor opdrachten van mijn opleiding Bos- en natuurbeheer in Wageningen en ben ik bezig met mijn afstudeeronderzoek naar de venglazenmaker bij De Vlinderstichting.
Het doel van mijn bezoek aan een natuurgebied staat doorgaans van tevoren al vast, maar dat staan de waarnemingen natuurlijk allerminst. En dat maakt een dag buiten onwijs leuk, afwisselend en verrassend.
Voor zowel de reptielentellingen als mijn libellenonderzoek bij De Vlinderstichting heb ik deze zomer verschillende Veluwse gebieden regelmatig bezocht. Naast de waarnemingen die ik daarmee vrijwel dagelijks deed, kwam ik ook met talloze verrassende waarnemingen terug. Al kende ik de gebieden goed, toch had ik lang niet alles van tevoren kunnen bedenken te gaan zien.
In onderstaand verhaal deel ik een verzameling foto’s van bijzondere waarnemingen tijdens mijn veldbezoeken op de Veluwe. Sommige gewoon mooi, sommige echt bijzonder voor de gebieden waar ik was. Alle foto’s zijn van de afgelopen twee maanden.
Natuurlijk had ik de foto van deze kakelverse venglazenmaker al gedeeld, maar gezien mijn onderzoek over deze soort gaat en dit nog steeds het mooiste moment van mijn veldonderzoek is, mag deze niet ontbreken. Op mijn eerste velddag in dit gebied was ik nog bezig met een reptielenronde toen ik ‘per ongeluk’ een kakelverse, net uitgelopen venglazenmaker in een veenputje aantrof. Die was alvast binnen!
Denk je aan de Veluwe, dan denk je aan het vliegend hert. Deze gigantische kevers vechten op een ontmoetingsboom (meestal een bloedende eik) om het beste plekje en het beste vrouwtje. Terwijl ik onder hun boom schuilde voor de regen gingen deze mannetjes elkaar te lijf!
Deze kakelverse venglazenmaker had zich de eerste uren van zijn leven boven water vast anders voorgesteld. Ik vond de verse libel met nog niet volledig opgepompte vleugels aan op zijn larvenhuidje, aan een takje dat uit het ven stak. Ik kon nog net een foto maken voor een zomerse stortbui losbarstte en de libel hulpeloos in de regen hing. Toen de bui over was en de zon doorbrak kon hij gelukkig goed drogen en eenmaal opgedroogd vloog hij veilig de boom in.
Vechten om een plekje… Bij het ven waren de geschikte takken om op uit de sluipen schaars, waardoor ik de vele larvenhuidjes van blauwe glazenmaker overal en nergens aantrof, soms wel drie meter van de oever in het gras. En ja, de geschikte takken die er waren werden massaal gebruikt.
Als je op het stuifzand bent, sta je wel even gek te kijken als de ‘vliegende deur’ opeens vlak over je hoofd heen vliegt. Maar liefst twee (bijna) volwassen zeearenden kwamen luid roepend laag over het gebied vliegen, cirkelden omhoog en verdwenen uit zicht.
De ‘geboorte’ van een blauwe glazenmaker. Dit vrouwtje vond ik terwijl ze uit het larvenhuidje kroop. In dik een uur tijd pompte ze de vleugels op, kwam enigszins op kleur en werd meteen al lastiggevallen door één van de hitsige mannetjes die bij het ven rondvloog. Gelukkig kwam ze er zonder kleerscheuren van af en was ze klaar om de boom in te verdwijnen.
De houtpantserjuffer is een algemene, maar toch erg wonderlijke juffer. Het vrouwtje heeft een stevig legapparaat, waarmee ze gaatjes prikt in de schors van kleine boompjes langs het water en hier de eitjes in legt. De sporen zijn op gladde boompjes goed te zien en te herkennen, aan de gepaarde ribbeltjes in de bast. Helaas heb ik dat niet op de foto.
Tijdens mijn veldonderzoek zat ik soms lang achter elkaar stil naast het water om libellen te observeren. De rust keert dan helemaal weer en op doordeweekse dagen is het niet druk in het gebied. Dit sperwervrouwtje kwam tot drie keer toe op één middag langs bij het ven om lekker te badderen, drinken en poetsen. Vond ik helemaal niet erg!
Tijdens de reptielenmonitoring kan ik het natuurlijk niet laten om ook op de vlindertjes, libellen en andere insecten te letten. De bruine vuurvlinder kom je steeds minder tegen, maar op mijn telroutes gelukkig wel. Hopelijk houden ze het nog even vol.
Een soort waar het wel heel goed mee gaat is de sikkelsprinkhaan, die van klimaatopwarming profiteert en inmiddels op elk heideterrein op de Veluwe wel voorkomt. Met haar lange sprieten en extreem lange en smalle vleugels is het een opvallende verschijning als die voor je opspringt in de hei.
Net als de houtpantserjuffer probeert de tengere pantserjuffer haar eitjes goed te verstoppen. Deze veel kleinere pantserjuffer pakt het wat subtieler aan. Met haar legapparaat prikt het vrouwtje gaatjes in pijpenstrootje- en pitrussprieten om haar eitjes daarin te leggen. Het mannetje houdt de wacht.
De venwitsnuitlibel is een echte voorjaarssoort, maar soms sluipt er een stuk later opeens nog eentje uit. Op 10 juli vond ik een uitsluiper, wat voor een verse libel van deze soort extreem laat is. Nog extremer was dit exemplaar (wellicht ook dezelfde, je weet maar nooit). Op dezelfde locatie trof ik op 8 september nog dit oude mannetje aan. Er is slechts een handjevol waarnemingen van de venwitsnuitlibel in september, en dit was een nieuw record.
Als je reptielen gaat tellen in mijn gebieden dan kan je op zijn tijd best een adder verwachten. Maar dit vrouwtje is wel erg bijzonder gekleurd. Roestbruin, haast oranje! Ook komt zo’n duidelijke zwarte zigzagstreep normaal vooral bij mannetjes voor.
Dit is misschien nog wel de bijzonderste waarneming die ik deed tijdens de reptielentellingen op de Veluwe. Ik was rustig door het veen aan het navigeren, toen er plots op twee meter afstand een velduil voor mijn neus opvloog! Die was waarschijnlijk op trek en had dit ontoegankelijke gebied uitgekozen als rustplek. Normaal gesproken een prima keus, omdat het ‘gewone volk’ het gebied niet in mag. Helaas voor hem had ik net die dag uitgekozen voor een inventarisatie. Gelukkig voor mij vloog de prachtige uil eerst verward een paar rondjes voor hij uit het zicht verdween. Ik heb hem prachtig gezien!
Plaats een reactie