Het gaat slecht met de libellensoorten van voedselarme vennen en hoogveen. Zij hebben veel te lijden onder droogte en stikstofneerslag, die verrijking van de vennen veroorzaakt. Vooraan in de achteruitgang gaat de inmiddels zeer zeldzame venglazenmaker. Nog niet zo lang geleden was deze soort van allerlei soorten voedselarme vennen nog niet eens heel zeldzaam, maar in de laatste jaren is het heel hard gegaan en is de soort verdwenen uit Zuid-Nederland en op slechts enkele plekjes nog aanwezig op de Veluwe en in Noord-Nederland.
Vorig jaar leek het in nog een Veluws gebied uitgespeeld. De venglazenmaker was verdwenen. Toch werden er dit jaar weer een paar exemplaren, onder andere door mij op 9 september, gezien. En dat kan: de larven hebben een cyclus van 2 tot 3 jaar. Het is dus mogelijk dat er in sommige jaren helemaal geen imago’s uitsluipen en het jaar daarna wel. Als er elk jaar glazenmakers te zien zijn heb je eigenlijk te maken met twee of drie populaties die volledig langs elkaar leven.
En dit jaar waren ze er dus weer. Gelukkig. Aan de rand van een stuifzandgebied liggen twee vennetjes waar ze bij vliegen en foerageren. Maar hier was iets geks aan de hand. De aanwezige venglazenmakers lieten zich op de kast jagen door veelvuldig aanwezige blauwe glazenmakers. Beide soorten lijken te lijden te hebben onder de concurrentiestrijd met de steeds algemener wordende grote keizerlibel, die dominant rondvliegen boven voortplantingswateren en geen andere grote libellen in hun territorium dulden. De blauwe glazenmaker leeft mede daardoor veelal solitair bij schaduwrijke poeltjes. Hier zijn weinig andere libellen die ze in de weg zitten.
De grote keizerlibel is inmiddels min of meer uitgevlogen en de blauwe glazenmakers leven hier blijkbaar helemaal niet solitair. Bij één ven zag ik zeker zes patrouillerende mannetjes. Ze beuken volop tegen elkaar aan en houden hun eigen stukje water bezet. Ook de venglazenmaker heeft er flink last van. Als er zich eentje boven het ven waagde vloog hij vaak wat meer boven open water en vloog hij hoger boven het water dan de blauwe glazenmakers. Maar vloog hij over een blauwe heen, dan begon deze van onderen veelvuldig tegen de venglazenmaker aan te beuken. Dodelijk vermoeiend, zeker met zoveel blauwe glazenmakers boven het ven. Soms kreeg een venglazenmaker even een paar minuten de kans om zijn territorium in de gaten te houden, soms ook voor langere tijd helemaal niet.
Dit nieuwe probleem speelde vooral bij het meest schaduwrijke ven. In de zonnige delen kreeg een venglazenmaker soms nog wel even de kans zijn natuurlijke gedrag te vertonen, maar in de schaduw, waar de blauwe glazenmaker zich het lekkerst voelt, helemaal niet. Het was bovendien zo’n 30 graden, dus ook in de schaduw was het warm zat om goed actief te zijn voor beide libellen.
In het meest zonnige probleem speelde dit probleem minder. Hier waas ook een enkele blauwe glazenmaker te zien, maar niet zo veel dat ze de venglazenmaker die hier patrouilleerde echt in de weg zaten. Deze kon, in ze volle zon, zijn stukje oever en water in alle rust blijven bewaken. En af en toe even uitrusten in de schaduw.
Het is te hopen dat de venglazenmakers het in dit gebied nog even volhouden en hopelijk, door afwisseling van een twee- en driejarige cyclus, weer in elk jaar te zien zijn in de toekomst. Ze moeten het gevecht dan wel winnen van de blauwe glazenmakers en eerder in het seizoen grote keizerlibellen. En de vennen moeten niet droog vallen, niet te veel verzuren en ga zo maar door. Kortom, het ziet er nog lang niet rooskleurig uit voor deze zeer zeldzame libel en wellicht zijn de waarnemingen in dit gebied niet meer dan een stuiptrekking, maar zo lang ze er nog zijn houden we hoop. En anders wordt het toch een vakantie naar Scandinavië of de Centraal-Europese berggebieden, waar de soort nog volop rondvliegt in het koudere klimaat…
Plaats een reactie